Alles wat je exchange dit jaar over je bijhoudt, ligt op 30 september 2027 bij de fiscus

Je exchange houdt dit jaar iets bij wat vorig jaar nog nergens naartoe ging. Sinds 1 januari 2026 moeten aanbieders van cryptodiensten in de EU per klant registreren wat er in en uit gaat, en die gegevens gaan daarna één keer per jaar naar de belastingdienst van het land waar je woont. De eerste keer dat dit gebeurt, is 30 september 2027. Wat er dan wordt verstuurd, wordt nu al vastgelegd.

Wat DAC8 is en sinds wanneer het geldt

DAC8 is de achtste wijziging van de Europese richtlijn over administratieve samenwerking op belastinggebied, formeel Richtlijn (EU) 2023/2226. De Raad nam hem aan op 17 oktober 2023. De lidstaten moesten hem uiterlijk 31 december 2025 in nationale wetgeving omzetten, en de regels gelden sinds 1 januari 2026.

De richtlijn is de Europese uitvoering van het Crypto-Asset Reporting Framework van de OESO. Dezelfde afspraak ligt dus ook buiten de EU op tafel, wat betekent dat een exchange buiten Europa geen structurele ontsnappingsroute is; het is vooral uitstel.

Belangrijk voor het onderscheid met MiCA: DAC8 leunt op de definities uit MiCA, maar de rapportageplicht reikt verder. Ook aanbieders zonder MiCA-vergunning kunnen als Reporting Crypto-Asset Service Provider onder de plicht vallen wanneer ze klanten in de EU bedienen. MiCA regelt wie mag; DAC8 regelt wie meldt.

Welke gegevens er precies worden doorgegeven

Er zijn twee lagen. De eerste is identificatie: gegevens van de aanbieder zelf en van jou als klant, inclusief woonland en fiscaal identificatienummer. De tweede laag is transactiedata: geaggregeerde bedragen en marktwaarden per soort cryptoactivum, over aankopen, verkopen, overdrachten en betalingen.

Het bereik is breed opgezet. Onder de rapportage vallen gedecentraliseerde cryptoactiva, stablecoins, e-money tokens en bepaalde NFT's. Daarnaast breidt DAC8 de uitwisseling uit naar dividendinkomsten die niet via een bewaarder lopen en naar grensoverschrijdende voorafgaande rulings voor particulieren met een waarde boven 1,5 miljoen euro.

Wat er niet in staat, is minstens zo relevant: er wordt geen belasting berekend en geen oordeel meegestuurd. De richtlijn levert je belastingdienst een dataset, geen aanslag. Wat daarmee gebeurt, hangt volledig af van het nationale stelsel.

De datum die telt: 30 september 2027

Het eerste rapportagejaar is 2026. De uitwisseling tussen belastingdiensten moet plaatsvinden binnen negen maanden na het einde van dat jaar, dus uiterlijk 30 september 2027.

Die twintig maanden ertussen zijn precies het probleem in de praktijk. De gegevens over je handel van vandaag komen ruim een jaar later bij je belastingdienst aan, terwijl jij in die tussentijd al aangifte kunt hebben gedaan, van platform kunt zijn gewisseld of een exchange hebt zien sluiten. Wie zijn eigen administratie niet bijhoudt, moet dan reconstrueren uit een platform dat er misschien niet meer is. Dit jaar zijn er al drie exchanges gestopt of gesloten; dat maakt een eigen kopie geen luxe.

Hetzelfde saldo, drie verschillende rekeningen

DAC8 harmoniseert de gegevensstroom, niet de belasting. Dezelfde portefeuille leidt dus tot volstrekt verschillende uitkomsten, afhankelijk van waar je woont.

In Nederland valt crypto in box 3, in de categorie overige bezittingen. Voor 2026 geldt daar een forfaitair rendement van 6,00 procent, tegen een tarief van 36 procent. Het heffingsvrije vermogen is 59.357 euro per persoon, of 118.714 euro voor fiscale partners. Voor banktegoeden geldt een ander, voorlopig forfait van 1,28 procent en voor schulden 2,70 procent. Of je daadwerkelijk winst hebt gemaakt, doet in dit stelsel formeel niet mee; de waarde op de peildatum wel.

In België geldt sinds 1 januari 2026 een meerwaardebelasting van 10 procent op financiële activa, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro. Die vrijstelling wordt voor het eerst toegepast in aanslagjaar 2027, dus over inkomstenjaar 2026. Meerwaarden die tot en met 31 december 2025 zijn opgebouwd, blijven vrijgesteld, maar alleen als je ze kunt documenteren; de waardering per 31 december 2025 is daarvoor het ijkpunt. FSMA-vergunde CASP's meldden per 3 juli 2026 nog nihil aan ingehouden heffing, wat vooral aangeeft dat de uitvoering nog op gang moet komen.

In Duitsland werkt het weer anders. Wie een cryptoactivum langer dan twaalf maanden aanhoudt, betaalt over de winst niets. Binnen die periode is de winst progressief belast tegen 0 tot 45 procent, met een Freigrenze tot 999,99 euro per jaar; boven dat bedrag is de hele winst belast, niet alleen het deel erboven. De aangifte over 2025 moest uiterlijk 31 juli 2026 binnen zijn.

Dit is algemene informatie en geen belastingadvies. Tarieven, vrijstellingen en peildata verschillen per land en veranderen regelmatig; laat je eigen situatie beoordelen door iemand die je volledige dossier ziet.

Waarom dit vergunde exchanges bevoordeelt

Voor een platform is DAC8 een administratieve last die niet meer weggaat: klantidentificatie, fiscale nummers, geaggregeerde waardes per activum en een jaarlijkse aanlevering. Platforms die door MiCA al een compliance-afdeling hebben opgebouwd, kunnen die last op bestaande processen zetten. Platforms zonder vergunning moeten hem van nul opbouwen, voor een markt die ze formeel niet actief mogen bedienen.

Dat verklaart een deel van de consolidatie die je dit jaar ziet. De kosten van een Europees klantenbestand stijgen, terwijl de omzet uit dat bestand niet meestijgt. Voor jou als gebruiker heeft dat een praktisch gevolg: een vergund platform levert vaker een bruikbaar jaaroverzicht, simpelweg omdat het die gegevens toch al moet samenstellen.

Wat het voor jou betekent

Begin met je eigen administratie, en begin bij 2026, want dat is het jaar dat wordt gemeld. Exporteer per kwartaal je transactiegeschiedenis van elk platform dat je gebruikt, en bewaar die bestanden buiten het platform. Een export die je nu maakt, kost tien minuten; dezelfde export achteraf bij een gesloten exchange kost je mogelijk het bewijs.

Controleer daarnaast of je woonland en fiscaal nummer bij je exchange correct staan. Een verkeerd land betekent dat je gegevens bij de verkeerde belastingdienst landen, en dat kost meer uitleg dan het aanpassen van een veld. Woon je in België, leg dan expliciet je waardering per 31 december 2025 vast; die datum bepaalt straks welk deel van je winst is vrijgesteld.

En houd het onderscheid scherp: DAC8 verandert niet wat je verschuldigd bent, alleen wat je belastingdienst kan zien. Die twee vielen tot nu toe niet samen. Vanaf de aangifte over 2026 doen ze dat wel.

Bronnen: Richtlijn (EU) 2023/2226, Europese Commissie, OESO CARF, Belastingdienst, FOD Financiën, Bundesministerium der Finanzen. Laatst gecontroleerd: 30 juli 2026.